Çevirilere Spencer Holst ile devam ediyoruz. Bu çeviri de Kül Öykü Gazetesi‘nde yay?nland?.
Holst, The Zebra StoryTeller
—-
Masalc? Zebra (Zebra Öykücüsü)
Bir zamanlar kendini aslan zannedip uygunsuz bir tarzda “Zebra dili” konu?an bir siyam kedisi vard?. O dil, Afrika’da ya?ayan bir pijamal? at ?rk? taraf?ndan ki?nenirdi.
?imdi orada: Masum bir zebra ormanda yürürken, di?er yönden de küçük kedi yakla??r; kar??la??rlar. “Merhaba!” der siyam kedisi mükemmel bir Zebra dili telaffuzuyla, ?Kesinlikle çok güzel bir gün, de?il mi? Güne? parl?yor, ku?lar ?ak?yor, bugün dünya pek ya?anas? bir yer, öyle de?il mi!? Zebra bir siyam kedisinin zebra gibi konu?mas?na o kadar ?a??r?p bo?ta bulunur ki, k?sk?vrak yakalanmaya uygun hale gelir. Böylece küçük kedi onu hemen ba?lay?verir, öldürür ve le?inin en leziz parçalar?n? ma?aras?na ta??r.
Kedi bu yolla birçok zebray? ba?ar?yla avlad?, her gece zebra fileminyonuyla ziyafet çekti ve av derilerinin iyi olanlar?ndan, eski siyam saray?n?n itibar?n? yitirmi? prenslerinin tarz?nda papyonlar ve geni? kemerler yapt?. Arkada?lar?na bir aslan oldu?unu söyleyerek övünmeye ba?lad? ve buna kan?t olarak da Zebra avlay???n? gösterdi.
Zebralar?n hassas burunlar? onlara asl?nda yak?nlarda hiç aslan olmad???n? söylemekteydi. Zebra ölümleri birçoklar?n?n bölgeden uzakla?mas?na neden oldu. Bat?l inançl? olduklar?ndan, ormanda bir aslan?n hayaletinin dola?t???na karar verdiler. Bir gün zebralar?n öykücüsü sal?na sal?na gezinir ve di?er zebralar? e?lendirmek için anlatabilece?i öyküler kurarken, ans?z?n gözleri parlad? ve ?öyle dedi; “Buldum! Bizim dilimizi konu?may? ö?renen bir siyam kedisi hakk?nda bir öykü anlataca??m! Nas?l fikir ama! Bu onlar? güldürecektir!”
Tam da o anda bir siyam kedisi önüne ç?k?verdi ve ” Merhaba!” dedi, “Ne güzel bir gün de?il mi?”
Zebralar?n öykücüsü bir kedinin kendi dilini konu?tu?unu duyunca ?a??r?p yakalanacak gibi bo?ta bulunmad?, çünkü o s?rada tam da bunu dü?ünüyordu zaten. Kediyi ?öyle bir süzdü ve nedenini bilmese de, kedinin görünü?ünde ho?lanmad??? bir ?eyler oldu?una karar verdi ve bu yüzden kediye iyi bir çifte at?p onu öldürdü.
??te, öykücünün i?levi de budur.
Evet, uzunca bir aradan sonra tekrar beraberiz. Birkaç ayd?r ülkemizin tek öykü gazetesi Kül Öykü Gazetesi için çeviriler yap?yorum. Ayl?k ç?kan dergide yay?nlanan çevirilerimi de, herkes, özellikle lise ö?rencileri faydalanabilsin diye buradan yay?nlamaya karar verdim. Kullan?rken kaynak göstermeniz yeterli.
?lk çevirimiz Joyce ba?yap?t? Dubliners’dan, A Mother. ??inize yarar umar?m.
—-
B?R ANNE
?rlanda Abu Toplulu?u?nun yard?mc? sekreteri Bay Holohan, yakla??k bir ayd?r, kirli kâ??t yapraklarla dolu elleri ve cepleriyle bir a?a?? bir yukar? Dublin?de dola??yor; bir dizi konser ile ilgili son haz?rl?klar? yap?yordu. Bir aya?? topald? ve bu yüzden arkada?lar? onu ?Aksak Holohan? diye ça??r?yordu. Durmadan yukar? a?a?? yürüyor, saat ba?? sokaklar?n kö?esinde dikilip detaylar? dü?ünüyor, notlar al?yordu; fakat nihayetinde her ?eyi düzenleyen Bayan Kearney idi.
Bayan Devlin, tamamen inad?ndan ?Bayan Kearney? olmu?tu. Frans?zca ve müzik dersleri ald??? üst s?n?f bir manast?rda e?itim görmü?tü. Do?u?tan solgun tenli ve uzla?maz yap?da oldu?undan okulda pek az arkada? edinebilmi?ti. Evlilik ça??na geldi?inde birçok eve gönderilmi?, davran??lar? ve fildi?i tavr? buralarda pek be?enilmi?ti. Marifetlerinin ürpertici çemberinin ortas?na kurulmu?, bir damat aday?n?n cesaret edip ona ???lt?l? bir hayat sunmas?n? beklemi?ti. Ama tan??t??? genç adamlar?n tümü s?radand? ve o da onlar? cesaretlendirmemi?, romantik tutkular?n? hat?r? say?l?r miktarda Türk lokumunu gizli gizli yiyerek avutmu?tu. Lakin, art?k ya?? geçmeye ve arkada?lar?n?n da dilleri çözülmeye ba?lad???nda, Ormond Quay?de bir çizmeci olan Bay Kearney ile evlenerek onlar? susturdu.
Bay Kearney ondan çok ya?l?yd?. Konu?mas?, ki ciddi bir tonu vard?, ha?metli kahverengi sakal?n?n aras?ndaki bo?luktan gelirdi. Evlili?in ilk y?l?ndan sonra Bayan Kearney, böyle bir adam?n romantik birinden daha uygun oldu?unu sezdi ama kendi romantik fikirlerini de asla terk etmedi. Adam ciddi, hesapl? ve sofu biriydi; her Cuma kiliseyi ziyaret eder, bunu bazen Bayan Kearney ile, daha ziyade de tek ba??na yapard?. Ama zaten kar?s? da asla zay?f imanl? de?ildi ve ona iyi bir e? olmu?tu. Yabanc? bir evdeki herhangi bir partide ka??n? az?c?k kald?r?p i?aret verdi?i zaman, kocas? hemen aya?a kalk?p ç?kmaya haz?rlan?rd? ve ne zaman kocas?n?n öksürü?ü tutsa Bayan Kearney, kaz tüyü bir battaniyeyi onun ayaklar?na koyar ve güçlü bir ?eker panç? haz?rlard?. Kendi ad?na, Bay Kearney örnek bir babayd?. Bir organizasyona her hafta ufak mebla?lar yat?rarak iki k?z?n?n da yirmidört ya?lar?na geldiklerinde yüzer paundluk birer çeyiz sahibi olmalar?n? sa?lam??t?. Büyük k?z? Kathleen?i önce Frans?zca ve müzik ö?renece?i iyi bir manast?ra göndermi? sonras?nda da Akademi?deki masraflar?n? kar??lam??t?. Her y?l?n Temmuz ay?nda Bayan Kearney bir arkada??na ?öyle deme lüzumunu görürdü:
?Benim sevgili beyim, bizi birkaç haftal???na Skerries?e götürüyor.?
Skerries olmazsa, Howth ya da Greystones oluyordu.
?rlandal?lar?n Dirili?i kayda de?er bir hal almaya ba?lad???nda Bayan Kearney de k?z?n?n isminden yararlanmaya karar verdi ve eve ?rlandal? bir ö?retmen getirtti. Kathleen ve karde?i, arkada?lar?na ?rlandaca kartpostallar att?lar ve bu arkada?lar da onlara ?rlandaca kartpostallarla cevap verdiler. Özel Pazar günlerinde Bay Kearney, kiliseye ailesiyle gitti?i günlerde küçük bir kalabal?k, ekmek-?arap ayininden sonra, Katedral Soka???n?n kö?esinde bir araya gelirdi. Hepsi Kearney?lerin arkada?lar?yd? ? ?rlanda milliyetçileri ya da müzikallerden arkada?lar?- ve ufak tefek dedikodular e?li?inde birbirleriyle el s?k???r, ortaya ç?kan el kalabal???na gülerek birbirlerine ?rlandaca veda ederlerdi. K?sa zaman içinde Kathleen Kearney?in ismi insanlar?n a??zlar?nda daha çok yer bulmaya ba?lad?. ?nsanlar onun müzik konusunda çok becerikli, pek tatl? bir k?z olu?undan bahsediyor ve dahas? dil hareketinin inananlar?ndan biri oldu?unu söylüyordu. Bayan Kearney bu durumdan gayet ho?nuttu. Bu sebeple, bir gün Bay Holohan ona gelip, k?z?n?n ?rlanda Abu Toplulu?u?nun Antient Konser Salonlar??nda düzenleyece?i dört konserlik bir dizi için akompanist olarak sahne almas?n? teklif etti?inde ?a??rmad?. Bay Holohan?? misafir odas?na götürdü ve onu oturturken ?arap sürahisi ile gümü? bisküvi kutusunu ç?kard?. Bayan Kearney giri?imin detaylar?na can? gönülden girerek, kah tavsiyeler verdi kah cayd?rd? ve nihayetinde Kathleen?in akompanist olarak görev alaca?? dört konserlik dizi için k?za sekiz guena ödenmesini öngören bir kontrat yap?lm?? oldu.
Bay Holohan ilanlar?n kaleme al?nmas?, parçalar?n düzenlenmesi gibi narin konularda tecrübesiz oldu?undan Bayan Kearney ona yard?m ediyordu. Zerafet sahibiydi. Hangi san?atkarlar?n büyük, hangilerinin küçük harflerle yaz?lmas? gerekti?ini iyi biliyordu. ?lk tenorun, Bay Meade?in gülünç tarz?ndan sonra sahne almak istemeyece?inin fark?ndayd?. Dinleyicileri her daim e?leniyor k?labilmek için ?üphe etti?i parçalar? eski ve çok sevilen parçalar?n aras?na kayd?rm??t?. Bay Holohan ise her gün bir konuyla ilgili tavsiyesini almak için onu ziyarete geliyordu. Bayan Kearney sürekli s?cak, yard?msever ? ve gerçekte, canayak?n davran?yordu. Sürahiyi ona do?ru itip; ??imdi, buyrun, buyrun Bay Holohan!? diyordu.
Ve Bay Holohan sürahiyi al?nca, ?Korkmay?n! Korkmay?n bundan yahu!? diyordu.
Her ?ey düzgün gidiyordu. Bayan Kearney, Kathleen?in elbisesinin önüne eklemek için bir parça k?rm?z?ms?-pembe ?armözü Brown Thomas?a getirmi?ti. Asl?nda epey paraya mal olmu?tu ama biraz masraf?n gayet kabul edilebilir oldu?u zamanlar vard?r. Bayan Kearney son konserin iki ?ilinlik biletlerinden bir düzine al?p, konsere ba?ka türlü gelmeyece?ini bildi?i arkada?lar?na yollad?. Hiçbir noktay? unutmam??t?, ve kendisine ?ükür ki, yap?lmas? gereken her ?ey yap?lm??t?.
Konserler, Çar?amba, Per?embe, Cuma ve Cumartesi geceleri gerçekle?ecekti. Çar?amba gecesi Bayan Kearney k?z?yla beraber Antient Konser Salonlar??na geldi?inde gördüklerinden memnun olmad?. Paltolar?nda parlak mavi rozetler bulunan birkaç genç adam antrede bo? bo? dikiliyordu ve hiçbiri gece k?yafeti giymemi?ti. K?z?yla beraber geçip giderken salonun aç?k kap?s?na aceleci bir bak?? f?rlatt?; gördükleri ona görevlilerin aylakl???n?n sebebini aç?kl?yordu. Önce gösteri saatini ?a??r?p ?a??rmad???n? merak etti. Ama hay?r, saat sekize yirmi vard?.
Sahnenin arkas?ndaki soyunma odas?nda Toplulu?un genel sekreteri Bay Fitzpatrick ile tan??t?r?ld?. Gülümsedi ve adamla tokala?t?. Beyaz, bön suratl? ufak tefek bir adamd?. Adam?n yumu?ak kahverengi ?apkas?n? özensiz, ba??n?n yan?na kaym?? bir ?ekilde takt???n? ve bo?uk bir aksan?n?n oldu?unu fark etti. Bayan Kearney ile konu?urken elinde sahne program?n? tutuyor ve bunun bir kö?esini hamur haline getirircesine çi?niyordu. Biraz hayalk?r?kl???na u?ram?? gibiydi. Bay Holohan birkaç dakikada bir soyunma odas?na geliyor, gi?edeki durumdan haberdar ediyordu. San?atkarlar kendi aralar?nda gergin bir ?ekilde konu?uyor, arada bir aynaya bak?yor ve ellerindeki nota ka??tlar?n? rulo yap?p aç?yorlard?. Saat sekiz buçu?a yakla??rken salondaki pek az kimse e?lendirilmek istediklerini belli etmeye ba?lam??t?. Bay Fitzpatrick içeri geldi ve bo? bir gülümsemeyle; ?Evet, ?imdi Baylar, Bayanlar. Art?k gösteriyi ba?latsak iyi olacak san?yorum? dedi.
Bayan Kearney adam?n bo?uk ç?kan son hecesini a?a??layan bir bak?? f?rlatarak ödüllendirdikten sonra k?z?na döndü ve cesaretlendirirek sordu: ?Haz?r m?s?n can?m??
F?rsat?n? buldu?unda Bay Holohan?? kenara çekti ve tüm bunlar?n ne anlama geldi?ini sordu. Bay Holohan??n bir fikri yoktu. Komitenin dört konserlik bir seri düzenlemekle hata yapt???n? söyledi: dört çok fazlayd?.
?Ve ?u san?atkarlar!? diye ekledi Bayan Kearney. ?Elbette ellerinden geleni yap?yorlar, ama a?ikar ki yetenekli de?iller.?
Bay Holohan san?atkarlar?n yetenekli olmad?klar?n? onaylad? ve komitenin ilk üç konserin oldu?u kadar gitmesini ve as?l yeteneklerin Cumartesi geceki son konsere saklanmas?n? kararla?t?rd???n? ekledi. Bayan Kearney hiçbir ?ey demedi. Ama vasat parçalar birbiri ard?na sahne ald?kça ve zaten az olan dinleyiciler gitgide azal?nca, kendini böyle bir konser için türlü zahmete soktu?una pi?man olmaya ba?lad?. ??in gidi?at?yla ilgili hiç de ho?una gitmeyen bir ?eyler vard? ve Bay Fitzpatrick?in bön bön gülümsemesi onu çok rahats?z ediyordu. Yine de, hiçbir ?ey demedi ve bunun sonunun nas?l olaca??n? beklemeye koyuldu. Konser saat on olmadan çabucak bitiverdi ve herkes hemen evlerine da??ld?.
Per?embe geceki konsere ilgi biraz daha fazlayd? ama Bayan Kearney çabucak fark etti ki, salondaki kuru bir kalabal?kt?. Seyirciler, konser sanki alelade bir k?yafet provas?ym?? gibi uygunsuzca davran?yorlard?. Bay Fitzpatrick halinden memnun görünüyordu; Bayan Kearney?in, davran??lar? hakk?nda k?zg?n notlar dü?tü?ünün fark?nda de?ildi. Perdenin bir kö?esinde duruyor, arada s?rada kafas?n? uzat?p balkonun kö?esindeki iki arkada??yla gülü?üyordu. Bu esnada, Bayan Kearney Cuma gecesi konserinin iptal edilece?i ve Komitenin Cumartesi geceki kapan?? konserinde salonu t?ka basa doldurmak için mümkün olan her ?eyi yapaca??n? ö?renmi?ti. Bunu duydu?u gibi Bay Holohan?? aramaya ba?lad?. Genç bir bayan için ald??? bir bardak limonata elinde, h?zl?ca topallayarak uzakla?an adam?n yakas?na yap???rcas?na duyduklar?n?n do?ru olup olmad???n? sordu. Evet, do?ruydu.
?Ama elbette, bu kontrat?m?z? etkilemeyecek? dedi Bayan Kearney. ?Sözle?memiz dört konser içindi.?
Bay Holohan??n acelesi var gibiydi ve kad?na Bay Fitzpatrick?le görü?mesini tavsiye etti. ??te ?imdi Bayan Kearney tela?lanmaya ba?lam??t?. Bay Fitzpatrick?i perdenin oradan ça??rarak k?z?n?n dört konserlik bir sözle?me imlazad???n? ve, haliyle, yap?lm?? kontrat?n ?artlar? gere?ince, topluluk dört konser düzenlese de düzenlemese de, önceden taahhüt edilen mebla?? almas? gerekti?ini dile getirdi. Durumla ilgili noktay? hemen kavrayamayan Bay Fitzpatrick sorunu çözebilecek gibi görünmüyordu ve bunun üzerine konuyu Komite?ye sunaca??n?, söyledi. Bayan Kearney?in yanaklar? sinirden titremeye ba?lam??t? ve ?unu sormamak için kendine hâkim oldu: ?Peki kimdir bu Kometi tanr? a?k?na??
Ama bunun bir han?mefendiye yak??mayaca??n? bildi?inden sessiz kald?.
Cuma sabah? erkenden, küçük çocuklar ellerinde ilan tomarlar?yla Dublin?in belli ba?l? sokaklar?na yollanm??t?. Tüm ak?am gazetelerinde müziksever halka halihaz?rda o ak?amki gösteriyi hat?rlatan övgü dolu özel makaleler yer bulmu?tu. Bayan Kearney biraz da olsa rahatlam??t? ama yine de baz? ?üphelerinden e?ine bahsetmeyi iyi dü?ünmü?tü. Bay Kearney e?ini dikkatle dinledi ve belki de Cumartesi gecesi beraber gitmelerinin daha iyi olaca??n? söyledi. Bayan Kearney de bunu kabul etti. E?ine duydu?u sayg?, Merkez Posta Ofisi?ne duydu?u sayg? gibiydi; büyük, güvenli ve sabit bir ?eye duyulan sayg? gibi; ve her ne kadar e?inin yeteneklerinin pek s?n?rl? oldu?unu bilse de onun bir erkek olarak sahip oldu?u nazarî de?erlerini çok takdir ediyordu. Bayan Kearney e?inin birlikte gitmek istemesine sevinmi?ti. Planlar?n? gözden geçirdi.
Büyük konserin ak?am? gelip çatm??t?. Bayan Kearney, e?i ve k?z?yla Antient Konser Salonlar??na, konserin ba?lama saatinden 45 dakika önce geldi. ?anss?zl?k eseri, ya?murlu bir geceydi. Bayan Kearney, k?z?n?n elbiselerini ve nota tomar?n? e?inin sorumlulu?una b?rakarak bina boyunca Bay Holohan veya Bay Fitzpatrick?i aramaya koyuldu. ?kisini de bulamad?. Görevlilere komitenin herhangi bir üyesinin salonda olup olmad???n? sordu ve bir hayli u?ra?tan sonra, görevliler, Bayan Beirne ad?nda, sekreterlerden biri ile görü?mek arzusunu aç?klayabilece?i, ufak tefek bir kad?n? bulup getirdiler. Bayan Beirne sekreterlerin birkaç dakikaya kalmadan salonda olaca??n? söyleyip yapabilece?i bir ?ey olup olmad???n? sordu. Bayan Kearney, kad?n?n güvenilir ve hevesli bir ifadeye bürünmü? ya?l?ca yüzünü iyi süzdükten sonra cevap verdi: ?Hay?r, Te?ekkür ederim!?
Ufak tefek kad?n, güzel bir gösteri olaca??n? umuyordu. Islak soka??n hüznü k?r??m?? çehresindeki tüm güvenilir ve hevesli ifadeyi silip götürene dek ya?muru izledi. Ve daha sonra içini çekip: ?Eh, böyle! Elimizden geleni yapt?k, tanr? biliyor ya.? dedi.
Bayan Kearney soyunma odas?na geri dönmek durumundayd?.
San?atkarlar gelmeye ba?lam??t?. Bas ve ikinci tenör gelmi?ti bile. Bas vokal, Bay Duggan, seyrek siyah b?y?klar? olan ince uzun genç bir adamd?. ?ehirdeki bir ofisin kap? görevlisinin o?luydu ve küçük bir erkek çocu?uyken ç?nlayan salonda uzat?lm?? bas notalar? okumu?tu. Bu mütevaz? durumdan birinci s?n?f bir san?atkar olana dek kendini yeti?tirmi?ti. Büyük Opera?da sahne alm??t?. Bir gece opera san?atkar? hastalan?vermi? ve o da Queen?s Tiyatrosu?nda sergilenen Maritana operas?nda kral rolünü üstlenmi?ti. Notalar?n? gayet hisli ve güçlü bir sesle söylemi?, salon taraf?ndan da s?cak kar??lanm??t? ama ne yaz?k ki yaratt??? bu güzel etkiyi, eldivenli eliyle dü?üncesizce, burnunu bir iki defa silerek mahvetmi?ti. Alçakgönüllüydü ve pek az konu?uyordu. ?Siz? derken bunu o kdar yumu?ak yap?yordu ki fark edilmiyordu bile ve sesinin sa?l??? u?runa bugüne dek sütten daha sert hiçbir ?ey içmemi?ti. ?kinci tenör, Bay Bell, Feis Coil?de ödül almak için her y?l yar??an ufak tefek, kumral bir adamd?. Dördüncü denemesinde bir bronz madalya kazanmay? ba?arm??t?. A??r? gergin ve di?er tenörleri a??r? derecede k?skanan biriydi ve bu sinirli k?skançl???n? ço?kun bir s?cakkanl?l?kla gizliyordu. ?nsanlar?n konserin onun için ne kadar çetin bir s?nav oldu?unu bilmelerini sa?lamak ho?una gidiyordu. Bu yüzden Bay Duggan?? gördü?ünde yan?na gidip ona ?öyle dedi: ?Sen de dahil misin??
?Evet? dedi Bay Duggan.
Bay Bell, ayn? dertten muzdarip arkada??n?n elini gülerek tuttu ve ?Tokala?al?m? dedi.
Bayan Kearney bu iki genç adam?n yan?ndan geçti ve salona bakabilmek için perdenin kenar?na ilerledi. Koltuklar h?zla doluyor ve oditoryumdan ho? sesler yükseliyordu. Bayan Kearney geri geldi ve e?i ile özel bir konu?ma yapt?. Konu?malar? besbelli, ayaküstü milliyetçi arkada?? kontralto Bayan Healy ile laflayan Kathleen hakk?ndayd? zira ikisi de s?k s?k gözucuyla ona bak?yorlard?. Kim oldu?u meçhul, solgun yüzlü bir kad?n odaya girdi. Kad?nlar hevesli gözlerle zay?f bir bedene gerilmi? gibi duran soluk mavi elbiseyi takip ettiler. Birisi onun soprano Madam Glynn oldu?unu söyledi.
?Onu nerden bulup ç?kard?klar?n? merak ediyorum? dedi Kathleen Bayan Healy?e. ?Daha önce onun hakk?nda hiçbir ?ey duymad???ma eminim.?
Bayan Healy gülümsemek durumunda kald?. O esnada Bay Holohan topallayarak içeri girdi ve iki genç han?m ona bu meçhul kad?n?n kim oldu?unu sordular.. Bay Holohan onun Londra?dan Madam Glynn oldu?unu söyledi. Madam Glynn zaman zaman yön de?i?tiren ürkek bak??lar? ve elinde s?k? s?k? tuttu?u nota rulolar?yla odan?n bir kö?esinde yerini ald?. Gölge kad?n?n rengi uçmu? elbisesini s???na??na alsa da intikam?n? köprücük kemi?inin üstündeki ufac?k çukura vurarak alm??t?. Salondan gelen sesler yükselmi?ti. Birinci tenör ve bariton beraber geldiler. ?kisi de güzel giyinmi?ler ve tombuldular, hallerinden memnunlard? ve beraberlerinde toplulu?a bir nebze zenginlik getirmi?lerdi.
Bayan Kearney k?z?n? onlar?n yan?na götürdü ve tatl? tatl? konu?maya ba?lad?. Onlarla aras?n? iyi tutmak istiyordu ama nazik olmak için çaba sarfederken bir yandan gözleri Bay Holohan??n aksak, düzenbaz ad?mlar?n? izliyordu. Eline geçen ilk f?rsatta, müsaade istedi ve onun pe?inden gitti.
?Bay Holohan, sizinle biraz konu?mak istiyorum? dedi.
Beraberce koridorun tenha, sakin bir bölümüne yürüdüler. Bayan Kearney k?z?n?n ödemesinin ne zaman yap?laca??n? sordu. Bay Holohan bu konunun Bay Fitzpatrick?in sorumlulu?unda oldu?unu söyledi. Bayan Kearney Bay Fitzpatrick hakk?nda bir ?ey bilmedi?ini, bunun kendini ilgilendirmedi?ini söyledi. K?z? sekiz guena almak üzere bir sözle?me imzalam??t? ve ödemesi yap?lmal?yd?. Bay Holohan bu durumun kendisinin meselesi olmad???n? söyledi.
?Neden sizin meseleniz olmuyormu??? diye sordu Bayan Kearney. Sözle?meyi getiren bizzat siz de?il miydiniz? Her neyse, bu sizin meseleniz de?ilse de benim meselem ve halletmeyi dü?ünüyorum.?
?Bay Fitzpatrick ile görü?seniz daha iyi olur? dedi Bay Holohan so?uk bir tonda.
?Ben Bay Fitzpatrick?i tan?m?yorum? diye tekrarlad? Bayan Kearney . ?Bir sözle?mem var ve buna uyulmas?n? sa?lamak niyetindeyim.?
Soyunma odas?na geri geldi?inde yanaklar? hafiften k?zarm??t?. Odan?n içi hareketliydi. D??ar?ya göre giyinmi? iki adam ?öminenin etraf?na kurulmu? Bayan Healy ve baritonla s?cak bir sohbete dalm??lard?. Bunlar Hür Adam?dan bir bay ile Bay O?Madden Burke idiler. Hür Adam mensubu Mansion House?ta bir Amerikan papaz taraf?ndan verilen vaaz? rapor etmesi gerekti?i için konsere kalamayaca??n? söylemek için gelmi?ti. Yaz?y? onun ad?na Hür Adam ofisine b?rakmalar? gerekti?ini ve kendisinin gerisini halledece?ini söyledi. Dikkatli tav?rlar? ve inand?r?c? bir ses tonu olan gri saçl? bir adamd?. Elinde sönmü? bir puro tutuyor ve duman?n aromas? adam?n etraf?nda süzülüyordu. Bir an daha durmak gibi bir niyeti yoku zira konserler ve san?atkarlar onu oldukça s?k?yordu ama yine de ?ömine raf?na yaslanm?? ?ekilde durmaya devam etti. Bayan Healy tam önünde duruyor, konu?up gülüyordu. Bu s?cak tav?rlar?n sebebini sorgulamay? ak?l edecek kadar olgun ama an?n tad?n? ç?karmaya çal??acak kadar da genç ruhluydu. Vücudunun s?cakl???, kokusu ve rengi duyular?na hitap ediyordu. Hemen a?a??s?nda inip kalkan gö?üslerin bu kez kendisi için inip kalkt???n?n ve o gülücüklerin, kokunun, davetkar bak??lar?n onun hediyesi oldu?unun keyifle fark?ndayd?. Daha fazla kalamayaca?? an geldi?inde kad?n? pi?manl?kla orada b?rakt?.
?O?Madden Burke notu yazacak? diye aç?klad? Bay Holohan?a, ?Ve ben de ilgilenece?im.?
?Çok te?ekkürler, Bay Hendrick? dedi Bay Holohan. ?Halledece?inizi biliyorum, peki ?imdi gitmeden içecek bir ?eyler almaz m?s?n?z??
??tiraz etmem do?rusu? dedi Bay Hendrick.
?ki adam dolambaçl? koridorlardan geçip karanl?k bir merdiveni ç?kt?ktan sonra görevlilerden birinin birkaç beyefendi için ?i?eleri açt??? kuytu bir odaya geldiler. Bu beylerden biri oday? içgüdüleri ile buluveren Bay O?Madden Burke idi. Rahats?zl?k veren vücudunu dinlendirece?i zamanlarda büyük, ipek bir ?emsiyeye yaslayan, nazik, ya?? geçkin bir adamd?. Tumturakl?, bat?l? ismi ise maddi problemlerini yaslad??? manevi ?emsiyesiydi. Çok sayg?n biriydi.
Bay Holohan, Hür Adamdan gelen beyefendiyi e?lendirirken Bayan Kearney kocas?yla o kadar hararetli konu?uyordu ki, kocas? ondan sesini alçaltmas?n? istemek durumunda kalm??t?. Soyunma odas?ndaki di?er insanlar?n sohbetleri yapmac?kt?. ?lk s?ran?n sahibi Bay Bell notalar?yla haz?rda bekliyor ama akompanistten i?aret gelmiyordu. Belli ki ters giden bir ?eyler vard?. Bayan Kearney k?z?n?n kula??na bast?r?lm?? bir ?iddetle bir ?eyler söylerken Bay Kearney do?rudan önüne bak?yor ve sakal?n? s?vazl?yordu. Salondan cesaretlendirici alk?? ve yere vurulan ayaklar?n sesleri geliyordu. Birinci tenör, bariton ve Bayan Healy uyu?mu? bir ?ekilde; lakin Bay Bell ise, izleyicilerin kendisinin gecikti?ini dü?ünece?inden korkarak tela?l? ve gergince ayakta bekliyorlard?.
Bay Holohan ve Bay O?Madden Burke odaya girdiler. Bay Holohan sessizli?i hemen fark etti. Bayan Kearney?in yan?na gidip onunla ciddi bir ifadeyle konu?maya ba?lad?. Onlar konu?urken salondaki sesler de gitgide yükseliyordu. Bay Holohan k?zarm?? ve çok heyecanlanm??t?. Ak?c? bir ?ekilde bir ?eyler söylüyor ama Bayan Kearney aral?klarla kendisini ?Sahneye ç?kmayacak. Sekiz guenas?n? ödemek zorundas?n?z? diyerek tersliyordu.
Bay Holohan umutsuzca alk??layan, tepinen salonu i?aret etti. Bay Kearney ve Kathleen?e yöneldi. Ama Bay Kearney sakal?n? s?vazlamaya devam ediyor, Kathleen ise yeni ayakkab?lar?n?n ucunu oynat?p yere bak?yordu; bu onun suçu de?ildi. Bayan Kearney tekrarlad?: ?Paras?n? almadan sahneye ç?kmayacak.?
H?zl? bir münaka?adan sonra, Bay Holohan topallayarak aceleyle d??ar? ç?kt?. Oda sessizdi. Odadaki sessizli?in gerginli?i art?k ac? verir hale geldi?inde Bayan Healy baritona dönerek: ?Bu hafta Bayan Pat Campbell?? görebildiniz mi?? dedi.
Bariton kad?n? görmemi?ti ama duydu?u kadar?yla o gayet iyiydi. Sohbet daha ileri gidemedi. Birinci tenör ba??n? e?ip belini saran alt?n zincirin halkalar?n? saymaya ba?lad?; bir yandan da gülümseyip ön sinüsteki etkiyi görebilmek için rasgele notalar m?r?ldan?yordu. Arada s?rada herkes Bayan Kearney?e bak?yordu.
Bay Fitzpatrick, nefes nefese kalm?? Bay Holohan??n önünden odaya dald???nda oditoryumdaki sesler de pat?rt?ya dönü?mü?tü bile. Salondaki alk??lar ve tepinmeler ?sl?klarla bölünüyordu. Bay Fitzpatrick elinde birkaç banknot tutuyordu. Bayan Kearney?in eline dört tanesini sayarak koydu ve di?er yar?s?n? gösterinin aras?nda alaca??n? söyledi. Bayan Kearney ?Bu dört ?ilin eksik? dedi.
Lakin Kathleen eteklerini toplam??t? bile ve kavak a?ac? gibi titreyen, ilk s?ran?n sahibine ?Bay Bell? diyerek i?aret etti. ?ark?c? ve akompanist birlikte ç?kt?lar. Salondaki gürültü kesildi. Birkaç saniyelikbir duraksamadan sonra piyano duyuldu.
Konseri ilk bölümü Madam Glynn?in parças? hariç gayet ba?ar?l?yd?. Zavall? kad?n Killarney?i çelimsiz, soluk solu?a bir sesle, performans?na zerafet katt???n? dü?ündü?ü modas? geçmi? abart?l? bir tonlama ve telaffuzla söylemi?ti. Kad?n, eski bir kostüm dolab?ndan ç?kar?l?p diriltilmi? gibi görünüyordu ve salonun baya?? kesimi onun yüksek tondaki feryatlar? ile dalga geçiyordu. Ancak birinci tenör ve kontralto gösteriyi yola getirmi?, izleyicileri tatmin etmi?ti. Kathleen ?rlanda na?melerinden cömertçe alk??lanan seçmeler çalm??t?. ?lk bölüm amatör oyunlar sergileyen genç bir kad?n?n heyecan verici, milliyetçi bir ezber sunmas?yla sona erdi. ?lk k?s?m hak etti?i ?ekilde alk?? alm?? ve sona erdi?inde araya ç?kan insanlar memnun olmu?lard?.
Tüm bunlar olurken soyunma odas? da heyecanl? bir kovan gibiydi. Bir kö?ede Bay Holohan, Bay Fitzpatrick, Bayan Beirne, görevlilerden ikisi, bariton, bas ve Bay O?Madden Burke vard?. Bay O?Madden Burke bunun tan?k oldu?u en utanç verici gösteri oldu?unu söyledi. Bu olayla beraber Bayan Kathleen Kearney?in Dublin?deki müzikal kariyeri sona erdi diye de ekledi. Baritona Bayan Kearney?in davran??? hakk?nda ne dü?ündü?ü soruldu. Pek konu?mak istemedi. Paras?n? alm??t? ve kimseyle kötü olmak istemiyordu. Ancak yine de Bayan Kearney?in di?er san?atkarlar? da dikkate alm?? olmas? gerekti?ini söyledi. Ara geldi?inde görevliler ve sekreterler hararetle ne yap?lmas? gerekti?ini tart???yorlard?.
?Bayan Beirn?e kat?l?yorum? dedi Bay O?Madden Burke. ?K?za tek kuru? ödememeli.?
Odan?n di?er bir kö?esinde ise Bayan Kearney ve kocas?, Bay Bell, Bayan Healy ve milliyetçi k?sm? ezberden okuyan genç han?m vard?. Bayan Kearney Komite?nin kendisine rezilce davrand???n? söylüyordu. S?k?nt?dan da masraftan da kaç?nmam??t? ama i?te kar??l???nda gördü?ü buydu.
Onlar U?ra?malar? gereken bir k?z çocu?u oldu?unu ve bu yüzden onun hakk?n? yiyebilece?ini dü?ünüyorlard?. Ama Bayan Kearney onlara yan?ld?klar?n? gösterecekti. E?er bir erkek olsayd? ona böyle davranmaya cesaret edemezlerdi. Ama k?z?n?n hakk?n? almas?n? sa?layacakt?: kand?r?lmayacakt?. E?er son kuru?una kadar ödemezlerse Dublin?i inletecekti. Elbette san?atkarlar ad?na üzülmü?tü. Ama ne yapabilirdi ki? Ona kötü davran?ld???na kat?lan ikinci tenöre yöneldi. Daha sonra da Bayan Healy?e döndü. Asl?nda Bayan Healy di?er gruba kat?lmak isteyordu ama Kathleen çok yak?n arkada?? oldu?u ve Kearneyler onu s?k s?k evlerine davet etti?i için bunu yapmak istemedi.
?lk bölüm bitti?i gibi Bay Fitzpatrick ve Bay Holohan Bayan Kearney?in yan?na gitti ve ona kalan dört guenan?n Komite?nin önümüzdeki Sal? yap?lacak toplant?s?ndan sonra ödenece?ini ve ayr?ca e?er k?z? ikinci k?s?m için sahneye ç?kmazsa Komite sözle?meyi bozulmu? sayaca??ndan tek kuru? ödemeyece?ini söylediler.
?Ben Komite falan görmüyorum? dedi Bayan Kearney k?zg?nca. ?K?z?m?n bir sözle?mesi var. E?er kalan dört paund eline say?lmaz, sahneye ad?m?n? atmayacak.?
?Size hayret ediyorum, Bayan Kearney? dedi Bay Holohan. ?Bize böyle davranaca??z akl?m?n ucundan geçmezdi.?
?Peki ya siz bana nas?l davrand?n?z?? diye sordu Bayan Kearney.
Yüzü sinirden renkten renge girmi?ti ve sanki elleriyle birine sald?racakm?? gibi görünüyordu.
?Sizden hakk?m olan? istiyorum? dedi.
?Biraz nazik olabilirdiniz? dedi Bay Holohan.
?Olmal? m?y?m, hakikaten?… Ve k?z?ma ödemenin ne zaman yap?laca??n? sordu?um medeni bir cevap alam?yorum.?
Ba??n? geriye att? ve kibirli bir tonda konu?urak: ?Sekreterle görü?melisiniz. Bu benim meselem de?il. Ben çok iyi biriyim, yok öyle yok böyle, vesaire!?
?Sizin bir han?mefendi oldu?unuz dü?ünmü?tüm? dedi Bay Holohan, derhal ondan uzakla?arak.
O andan sonra Bayan Kearney?in davran??? herkes taraf?ndan ay?pland?: herkes Komite?nin yapt???n? onaylad?. Bayan Kearney sinirden vah?ile?mi? bir ?ekilde kap?da dikiliyor, kocas? ve k?z? ile bir ?eyler tart???rken kar??l?kl? jest ve mimikler sergiliyorlard?. ?kinci bölüm ba?layana dek sekreterlerin ona yakla?aca??n? umarak bekledi. Lakin Bayan Healy bir ya da iki piyano partisyonu çalmay? kibarca kabul etmi?ti. Bayan Kearney bariton ve yeni akompanisti platforma geçebilsinler diye kenara çekilmek zorunda kald?. Bir an için hareketsizce, ta?tan yap?lm?? sinirli bir figür gibi dikildi ve piyanonun ilk notalar? kula??na geldi?inde k?z?n?n mantosunu kap?p kocas?na döndü: ?Bir taksi ça??r!?
Adam hemen d??ar? ç?kt?. Bayan Kearney mantoyu k?z?na sard??? gibi kocas?n?n pe?inden ç?kt?. Tam kap?dan ç?karken durdu, ve Bay Holohan??n yüzüne kötü bir bak?? atarak:
?Henüz seninle i?im bitmedi? dedi.
?Ama benim sizinle i?im bitti? dedi Bay Holohan.
Kathleen uysalca annesini takip etti. Bay Holohan ise sinirden ate?ler ç?karan vücudunu sakinle?tirmek için oday? a?a?? yukar? ar??nlamaya ba?lad?.
???te kibar bir kad?n!? dedi. ?Oh, ne kadar kibar bir kad?n!?
?Do?ru olan? yapt?n, Holohan? dedi Bay O?Madden Burke, dengesini sa?lamak için ?emsiyesine yaslan?p, onaylarken.
JAMES JOYCE 1914 / ÇEV?REN Y. Melih Özy?lmaz
* Eire Abu Society: ?rlanda Abu Toplulu?u (Dönemin ?rlandas?na ait ?rlanda milliyetçili?i ve kültürünü temel alan bir grup)
