“remember, remember, the fifth of november,
gunpowder treason and plot.
i see no reason why the gunpowder treason should ever be forgot.”
Böyle ba?lar 1980lerin usta çizeri ve birçok ünlü çizgi roman?n (From Hell, The League of Extraordinary Gentlemen, Constantine) yarat?c?s? Alan Moore?un en takdire ?ayan eseri V for Vendetta. ?syan?n, intikam?n, özgürlük için sava??n hikayesidir bu. O zamanlar h?zla yükselen süper kahraman imaj?nda tamamen apayr? bir kulvarda seyretmektedir onun hikayesi. V?nin ola?anüstü güçleri yoktur, ola?anüstü fikirleri vard?r. Evet bir maske takar ama kimli?ini gizlemek istedi?i için de?il, görünü?ünü gizlemek için. ?Özgürlük? kelimesinin ta??d??? anlam?n insanlar için ne kadar büyük oldu?unu ba?ar?yla anlat?r. Filmi de en az çizgi roman? kadar ba?ar?l? olmu?tur. Sinemadan ç?kan herkesin içinde bir devrimci ki?ilik olu?mu?, en yak?n dükkana girip bir maske, bir pelerin, bir ?apka ve bir de peruk alarak devrimin ön saflar?nda yer tutmak için kar?? konulamaz bir içgüdü geli?mi?tir..
Sinema filmiyle ilgili konu?madan önce çizgi roman?n derinliklerine biraz daha inmek istiyorum. Çizgi roman?m?z Alan Moore taraf?ndan 1981 y?l?nda kaleme al?nmaya ba?lanm?? ve 1988 y?l?nda bitirilmi?. Çizimler ise David Lloyd?a ait. Hikayesi k?saca ?öyle:
Nükleer sava? sonras? ?ngiltere?deki insanlar bar??a ve huzura kavu?abilmek için özgürlüklerini fa?ist bir yönetime teslim etmi?lerdir. Ülke yönetimine kar?? gelebilecek insanlar için bütün yollar kapal?d?r. Öyle ki sanat eserleri, afi?ler vs. tarz? objelerin kullan?m? yasaklanm??t?r. Ülkenin tek bir kanal? vard?r o da her gün hükümet propagandas? yapmaktad?r. Gazete, dergi hak getire. Ak?am belli bir saatten sonra d??ar? ç?kmak yasaklanm??t?r. ??te böyle bir ortamda bir 5 Kas?m gecesi nükleer sava??n sürdü?ü dönemde yap?lan deneyler esnas?nda vücudunun tamam? yanan ama ölmeyen, kimli?ini kaybetmi?, kendini ?V? olarak tan?mlayan, ürkütücü bir gülü?e sahip maskesi, pelerini ve daha da ilginç ?apkas?yla k?yafetini tamamlayan ve bu ülkede art?k bir ?eylerin de?i?mesinin gerekti?ini dü?ünen hafif deli kahraman?m?z eski parlamento binas?n? havaya uçurur. Onun için bu hükümeti y?kabilmenin tek yolu vard?r o da eski usül saf anar?i. V?nin ikinci plandaki (asl?nda ilk planda ama halk? da buna o kadar mükemmel dahil ediyor ki..) en büyük amac? ise kendini bulundu?u hale getiren hükümetten intikam?n? almakt?r. Böylece sava? ba?lar V ile hükümet aras?nda. Bu yolda V?nin en büyük yard?mc?s? ve ilerideki a?k? 5 Kas?m gecesi paras?zl?ktan vücudunu satacakken hükümet görevlilerinin elinden kurtard??? Evey Hammond olacakt?r. Art?k özgürlük ve intikam için bir k?v?lc?m çak?lm??t?r. Alan Moore o kadar karanl?k ve ürkütücü bir portre çizer ki roman?nda insan okurken kendini roman?n içinde hissetmek bir yana , ?devrim için ben de bir ?eyler yapmal?y?m? ya da ?bu hükümet cezas?n? çekmeli? ?eklinde hayk?r??lar içinde bulunabilir. Roman saf anar?inin ne olup ne olmad???n?, fa?izmin nelere kadir oldu?unu harika bir ?ekilde okuyucuya a??l?yor. Roman?n ilginç detaylar?ndan biri de V?nin ya?ad??? gölge galerisidir. ?çi türlü sanat e?yalar?yla donat?lm?? ve ülke içindeki her yere kimseye gözükmeden gidilebilecek (eski metro sistemi sayesinde) bir tasar?m. Son derece sanatsal ve destans? bir anlat?m, yer yer insan? bu karanl?k dünyadan ç?karabilmek ad?na komik anlar ve u?runa ölünebilecek bir ?eyi olan insanlar?n neler yapabilece?i üzerine bir ba?yap?t. Roman?n sonunda neler oldu?unu da söylemeyeyim bari..
??te örümcek adam ya da x-men?e göre bamba?ka bir yere, anlat?ma, dünyaya ve kahramana sahip bu çizgi roman? filme dönü?türmek hiç de kolay de?ildir elbet. Bu büyük ta??n alt?na elini sokmaya karar veren cengaver bünyeler Matrix filmleri ile ço?u insan?n dünyaya bak???n? de?i?tiren, güne? gözlü?ünün popülaritesini birkaç kat daha art?ran Wachovski karde?ler oldu. Bu sefer de?i?iklik olarak yönetmen koltu?una de?il, yap?mc? koltu?una geçtiler. Bu eserinin de beyazperde yolunda oldu?unu ö?renen Alan Moore?un di?er çizgi romanlar?n?n ya?ad??? hezimetlerden sonra bu filme olan deste?ini çekmesi bütün hayranlar? üzdü elbet. Yönetmenlik koltu?una ise yine Matrix filmlerinde ve ek olarak Star Wars: Attack of the Clones filminde yard?mc? yönetmenlik yapm?? James McTeigue oturtuldu. ?lk yönetmenlik deneyiminde Mcteigue gerçekten de büyük bir i?e giri?mi? ancak ba?ar?yla da alt?ndan kalkm??. Her ?eyden önce fa?ist ?ngiltere düzenini harika bir ?ekilde izleyiciye aktar?yor. Gece soka?a ç?kma yasa??, her ak?am canl? yay?nda ?England Prevails? propagandalar?, kötü bir ?ey oldu?unda bile onu hükümet lehine ba?ar?yla çeviren sözde özgür bir medya. V rolünde iste kar??m?za Matrix filminin Agent Smith?i Hugo Weaving?i görüyoruz. Zaten etkileyici bir ses tonuna ve konu?maya sahip olan Weavng?in sesi maske alt?nda bu?ulan?nca ortaya ürkütücü ama etkileyici bir ses ç?km?? diyebiliriz. V?nin yolda?? Evey Hammond rolünde iste Star Wars serisinde Kraliçe Amidala rolüyle kendini a?an Natalie Portman?? görüyoruz. O güzel buklelerine yaz?k oluyor gerçekten..
Gelelim anlat?ma. Demi?tik ya Alan Moore bu karanl?k dünyay? inan?lmaz yo?un sanatsal diyaloglarla süslemi?tir diye i?te filmde de tamamen olmasa da büyük bir k?sm?nda bu tarz diyaloglar kar??m?za ç?k?yor ve yeterince tatmin olamasak da ?buna da ?ükür? diyebiliyoruz. Zaten V?nin karakterinin tasar?m?nda sanatsal bir zeka hakim. En basit örne?i daha filmin ba??nda Evey ile tan??ma sahnelerinde V?nin kendini tamamen V?den olu?an kelimelerle tan?tmas?..
“voilà! in view, a humble vaudevillian veteran, cast vicariously as both victim and villain by the vicissitudes of fate. this visage, no mere veneer of vanity, is it vestige of the vox populi, now vacant, vanished, as the once vital voice of the verisimilitude now venerates what they once vilified. however, this valorous visitation of a by-gone vexation, stands vivified, and has vowed to vanquish these venal and virulent vermin vanguarding vice and vouchsafing the violently vicious and voracious violation of volition. the only verdict is vengeance; a vendetta, held as a votive, not in vain, for the value and veracity of such shall one day vindicate the vigilant and the virtuous. verily, this vichyssoise of verbiage veers most verbose vis-à-vis an introduction, and so it is my very good honor to meet you and you may call me v..”
?nan?lmaz de?il mi?
Filmi Wachovski karde?ler üstlendi demi?tik ya uçmal? kaçmal?, bullet time içeren aksiyon sahnesi olmadan olmazd? tabi..ama beklentilerin (beklentiler ?abuk subuk yerlere böyle aksiyonlar koyup filmin havas?n? bozacak bu adamlar? yönündeydi..) aksine yönetmen McTeigue aksiyonu filme mükemmel bir homojenlikte yay?yor ve kapan?? sahnesinde ise zirveye t?rmand?rarak sinema ç?k??? keyif sigaram?z? gönül rahatl???yla yakmam?z? sa?l?yor..
Sadede geliyorum : ?abi ben çizgi roman? okumad?m yaa bu filme öyle gitsem sorun olur mu?? diye sormay?n, böyle bir ?eye gerek yok. Çizgi roman? okumadan giden biri bu filmden yeterince zevk al?r ama çizgi roman? okumu?, tad?na varm?? bir bünyeyle bu filmi izleyenler dedi?im gibi ç?k??ta en yak?n dükkandan bir maske, bir pelerin, bir ?apka, bir de peruk..
Size tavsiyem; izleyin, izlettirin, okuyun, okutturun, ar?ivinize mutlaka koyun..
Son sözüm : ?Behind this mask there is more than a flesh, behind this mask there is an idea Mr.Creedy and ideas are bulletproof..?
http://www.shadowgalaxy.net/Vendetta/vmain.html (çizgi roman hakk?nda kaynak)
http://www.imdb.com/title/tt0434409/ (film için kaynak)
80′lerle birlikte zaman?n bütün çocuklar?n?n ve ergenlik ça??ndan yeni ç?km?? gençlerinin odalar?nda ba? kö?eye yerle?mi?tir çizgi romanlar. Rengarenk kostümler, ola?anüstü güçler, her bölümde apayr? bir heyecan ve çizgi roman dükkanlar? önünde olu?an kuyruklar. Halbuki neredeyse ço?unun hikayesi ortakt?r: talihsiz bir kaza ve sonucunda insanl?k yarar?na kullan?lmak üzere elde edilmi? ola?anüstü güçler. Bu zamanlarda biz zaman?n gençlerinin gönlüne yerle?ti Marvel Comics. Yaratt??? her karakter ayr? bir fenomen olu?turdu, her karakterin oyuncaklar? kap???ld?.